Không rầm rộ, không thông báo trước, nhưng cộng đồng macOS Việt Nam gần đây bất ngờ chứng kiến sự xuất hiện gần như cùng lúc của hai dự án bộ gõ tiếng Việt mới. Điều thú vị là cả hai đều được phát triển trong bối cảnh những cái tên quen thuộc như EVKey hay OpenKey đã khá lâu không còn cập nhật đều đặn.
EVKey dừng lại từ năm 2018, OpenKey có bản cập nhật gần nhất vào năm 2022. Với một hệ điều hành thay đổi nhanh như macOS, khoảng trống này sớm muộn cũng trở thành vấn đề. Và có lẽ vì thế, hai dự án mới đã xuất hiện đúng lúc hơn nhiều người nghĩ.
Hai bộ gõ đang được nhắc đến là:
- XKey - do anh Lương Văn Đức, một lập trình viên đang làm việc tại TP. HCM phát triển
- PHTV - dự án của Phạm Hùng Tiến, sinh viên Đại học Khoa học Tự nhiên TP. HCM
Cả hai hiện vẫn trong giai đoạn phát triển tích cực. Tính ổn định chưa phải mức “cài xong dùng lâu dài”, nhưng đổi lại là nhịp cập nhật nhanh, sửa lỗi liên tục và thái độ khá cầu thị từ phía tác giả.
Những điểm tương đồng đáng chú ý. Dù được xây dựng độc lập, hai bộ gõ này lại có nhiều điểm chung phản ánh tư duy làm phần mềm khá hiện đại.
- Đều được viết bằng Swift và xây dựng giao diện bằng SwiftUI
- Hỗ trợ đầy đủ các kiểu gõ phổ biến như Telex và VNI
- Có khả năng gõ tắt và kiểm tra chính tả
- Tương thích tốt với các phiên bản macOS mới
- Hỗ trợ Apple Silicon
- Có sử dụng hoặc kế thừa engine của OpenKey
- Phát hành dưới dạng mã nguồn mở, cho phép cộng đồng theo dõi và đóng góp trên GitHub
- Trong giai đoạn đầu, các bản cập nhật được tung ra khá thường xuyên để cải thiện trải nghiệm
Khác biệt nằm ở trải nghiệm thực tế
Ở thời điểm hiện tại, rất khó để nói bộ gõ nào vượt trội hơn. Sự khác biệt nếu có phần lớn sẽ nằm ở cảm giác gõ, độ ổn định khi dùng lâu, và cách từng dự án giải quyết các tình huống “khó chịu” quen thuộc của bộ gõ tiếng Việt trên macOS. Đây là những thứ chỉ có thể đánh giá sau một thời gian sử dụng thực tế.
EVKey và OpenKey từng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người dùng Mac gõ tiếng Việt một cách ổn định trong nhiều năm. Nhưng phần mềm cũng giống như hệ điều hành - nếu không tiếp tục tiến lên, sớm muộn cũng bị bỏ lại phía sau. Sự xuất hiện của XKey và PHTV, dù còn non trẻ, vẫn là một tín hiệu tích cực: cộng đồng macOS Việt Nam vẫn có những người sẵn sàng làm, thử nghiệm và cải thiện những thứ tưởng chừng rất quen thuộc.
