Thị trường bộ nhớ toàn cầu đang bước vào giai đoạn khan hiếm nghiêm trọng và theo dự báo từ IDC, tình trạng này có thể khiến doanh số smartphone toàn cầu giảm 13% trong năm 2026. Nguyên nhân chính đến từ việc các công ty AI thu mua số lượng lớn bộ nhớ băng thông cao HBM để phục vụ máy chủ trung tâm dữ liệu, khiến nguồn cung DRAM cho thiết bị tiêu dùng bị thu hẹp đáng kể.
IDC cho biết nguồn cung bộ nhớ toàn cầu gần như đã bị “rút cạn” cho đến hết năm sau. Các nhà sản xuất đang ưu tiên HBM - dòng bộ nhớ có biên lợi nhuận cao hơn - thay vì DRAM truyền thống dùng cho smartphone và thiết bị cá nhân. Hệ quả là giá bộ nhớ tăng mạnh do không đủ đáp ứng nhu cầu sản xuất, tạo nên một cuộc khủng hoảng được mô tả là “chưa từng có” với ngành smartphone.
Số lượng smartphone xuất xưởng trong năm 2026 được dự đoán chỉ còn 1,1 tỷ máy, giảm từ 1,26 tỷ máy của năm 2025.
Theo bà Nabila Popal - Giám đốc Nghiên cứu Cấp cao tại IDC - mức độ tác động lần này còn lớn hơn cả giai đoạn thuế quan hay đại dịch trước đây. Bà cho rằng thị trường smartphone sẽ chứng kiến một sự thay đổi mang tính địa chấn khi khủng hoảng kết thúc - từ quy mô thị trường, giá bán trung bình cho đến cấu trúc cạnh tranh. IDC không kỳ vọng tình hình sẽ dịu lại trước giữa năm 2027.
Phân khúc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ là các smartphone Android giá rẻ, do chi phí DRAM tăng khiến biên lợi nhuận vốn đã mỏng càng thêm áp lực. Trong khi đó, Apple được đánh giá ở vị thế thuận lợi hơn. Tập trung vào thiết bị cao cấp với giá bán cao, Apple có dư địa lợi nhuận lớn hơn để hấp thụ chi phí bộ nhớ tăng. Đồng thời, quy mô và sức mua giúp hãng dễ dàng đảm bảo nguồn cung DRAM hơn so với nhiều đối thủ.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Apple hoàn toàn miễn nhiễm. Một báo cáo gần đây cho biết Apple đang phải trả cho Samsung mức giá cao gấp đôi để mua chip nhớ LPDDR5X phục vụ sản xuất các mẫu iPhone 17.
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh tháng 1, CEO Tim Cook cho biết việc giá bộ nhớ tăng chỉ tác động tối thiểu đến biên lợi nhuận gộp trong quý lễ hội 2025. Tuy nhiên, công ty dự báo sẽ chịu ảnh hưởng rõ hơn trong quý đầu tiên của năm 2026.
IDC cũng lưu ý rằng ngay cả khi tình trạng thiếu hụt DRAM được giải quyết, giá bộ nhớ nhiều khả năng sẽ không quay lại mức của năm 2025. Điều này đồng nghĩa thị trường có thể bước sang một giai đoạn mới - nơi smartphone có giá cao hơn trở thành mặt bằng chung, thay vì chỉ là lựa chọn cao cấp.
Ở một góc nhìn dài hạn, đây có thể là bước ngoặt buộc các hãng phải tối ưu cấu hình, quản lý chi phí linh kiện chặt chẽ hơn, hoặc định vị lại phân khúc sản phẩm. Khi bộ nhớ trở thành tài nguyên chiến lược cho AI thay vì chỉ là linh kiện tiêu dùng, cán cân ưu tiên của ngành bán dẫn rõ ràng đã thay đổi.
